Pytanie 1
Podstawowe obowiązki każdego lekarza i lekarza dentysty zostały określone w ustawie:
Podstawowe obowiązki lekarza określono w ustawie z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz.U.2011.277.1634 ze zm.).
Pytanie 2
Zgodnie z przepisami ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty lekarze mają obowiązek:
Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty w art. 30-57a określa różne prawa i obowiązki lekarza. Przede wszystkim ustawa ta zobowiązuje lekarzy do: pomagania w sytuacjach niecierpiących zwłoki (art. 30), informowanie pacjenta (art. 31), uzyskiwanie od pacjenta zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych (art. 32), poszanowanie godności i intymności pacjenta (art. 36), zachowanie tajemnicy zawodowej (art. 40), prowadzenie dokumentacji medycznej (art. 41).
Pytanie 3
Odpowiednie poinformowanie pacjenta jest:
Odpowiednie poinformowanie pacjenta jest obowiązkiem prawnym lekarza udzielającego pacjentowi jakichkolwiek świadczeń zdrowotnych. Z tego powodu wszystkie odpowiedzi zawarte w tym pytaniu są prawidłowe.
Pytanie 4
Pacjent zgodził się na wykonanie planowej operacji by-passów, jednakże nie został przed tym zabiegiem poinformowany o ryzyku tej operacji oraz o jej zwyczajnych następstwach. W tej sytuacji:
Zgoda pacjenta na wykonanie planowej operacji jest ważna tylko wtedy, gdy pacjent jest świadomy m.in. ryzyka związanego z operacją oraz jej zwyczajnych następstw. W przypadku, gdy lekarz nie udzieli pacjentowi informacji niezbędnych do podjęcia decyzji, to naraża się na odpowiedzialność karną z art. 192 Kodeksu karnego („Kto wykonuje zabieg leczniczy bez zgody pacjenta, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2”) oraz narusza prawo pacjenta do świadomego udzielania zgody.
Pytanie 5
Uzyskać informacje o stanie zdrowia pacjenta może:
Obowiązek informowania pacjenta lub jego przedstawiciela ustawowego wynika z art. 31 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Z kolei z art. 31 ust. 6 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty wynika, że w sytuacji, gdy pacjent nie ukończył 16 lat lub jest nieprzytomny bądź niezdolny do zrozumienia znaczenia informacji, lekarz udziela jej osobie bliskiej. Wreszcie w art. 40 ust. 2 pkt 6 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty przewidziano, że lekarz może udzielić informacji m.in. pielęgniarce opiekującej się pacjentem.
Pytanie 6
W przypadku pacjenta pomiędzy 16 a 18 rokiem życia informacji o ich stanie zdrowia należy udzielać:
Z całokształtu art. 31 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty wynika, że informacji o ich stanie zdrowia w przypadku pacjenta pomiędzy 16 a 18 rokiem życia należy udzielać temu pacjentom i jego przedstawicielowi ustawowemu.
Pytanie 7
Lekarz ma obowiązek informować pacjenta o:
Artykuł 31 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty przesądza, że: „Lekarz ma obowiązek udzielać pacjentowi lub jego ustawowemu przedstawicielowi przystępnej informacji o jego stanie zdrowia, rozpoznaniu, proponowanych oraz możliwych metodach diagnostycznych, leczniczych, dających się przewidzieć następstwach ich zastosowania albo zaniechania, wynikach leczenia oraz rokowaniu”.
Pytanie 8
Przedstawicielem ustawowym pacjenta pełnoletniego, nieubezwłasnowolnionego jest:
Z art. 98 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U.2012.788) wynika, że osoba pełnoletnia i nieubezwłasnowolniona nie ma przedstawiciela ustawowego.
Pytanie 9
Przepisy nakazują lekarzowi udzielać pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu informacji w sposób przystępny. Oznacza to m.in., że informacja taka:
Wniosek taki płynie z lektury orzeczeń sądowych i poglądów prawniczych poświęconych temu zagadnieniu (zob. np. R. Tymiński, Informacja lekarska w praktyce, Kraków 2012).
Pytanie 10
Na udzielenie pacjentowi informacji trzeba poświęcić:
Wniosek taki płynie z lektury orzeczeń sądowych i artykułów prawniczych poświęconych temu zagadnieniu (zob. np. A. Dudzińska, Wymagana informacja udzielana pacjentowi, „Państwo i Prawo” 2008, z. 8; R. Tymiński, Informacja lekarska w praktyce, Kraków 2012).
Pytanie 11
Lekarz przepisał pacjentowi lek mogący istotnie wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów. Czy lekarz ma obowiązek poinformować pacjenta o tym działaniu niepożądanym tego leku?
Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty lekarz ma m.in. obowiązek informowania o „dających się przewidzieć następstwach zastosowania metod leczniczych”. Działania niepożądane leków są jednym z następstw metody leczenia farmakologicznego, więc lekarz musi o tym poinformować.
Pytanie 12
Lekarz, znając lękowe usposobienie pacjenta, zataił przed nim, że stosunkowo często występującymi komplikacjami pomostowania naczyń wieńcowych są: zgon oraz udar mózgu. Niemniej poinformował pacjenta o możliwości wystąpienia zawału serca, obfitych krwawień oraz zakażenia rany. Pacjent wyraził pisemną zgodę na zabieg. W takiej sytuacji:
Brak informacji o typowym ryzyku przesądza, że zgoda pacjenta jest nieważna. Zobacz: wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 28 września 1998 r. (sygn. akt II CKN 511/98); 9 listopada 2007 r. (sygn. akt V CSK 220/07); 23 listopada 2007 r. (sygn. akt IV CSK 240/07) oraz 8 lipca 2010 r. (sygn. akt II CSK 117/10).
Pytanie 13
U 60-letniego pacjenta rozpoznano chorobę niedokrwienną serca, w badaniach obrazowych stwierdzono zwężenie naczyń wieńcowych i konieczność założenia stentu do światła zwężonego naczynia. Pacjent odmówił zgody na zabieg. W tej sytuacji lekarz:
Artykuł 32 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty przesądza, że wszystkie zabieg i świadczenia zdrowotne są wykonywane za zgodą pacjenta. Jeżeli pacjent się nie zgadza, to lekarz nie może wykonać – nawet ratującego życie – zabiegu. Równocześnie art. 31 ust. 1 ww. ustawy zobowiązuje lekarza do poinformowania pacjenta o „dających się przewidzieć następstwach zaniechania metod leczniczych” oraz o „możliwych metodach leczniczych”. W tej sytuacji zatem lekarz powinien zaproponować leczenie farmakologiczne lub założenie by-passów.
Pytanie 14
Na ostry dyżur laryngologiczny zgłosił się pacjent z powodu utknięcia mu w przełyku gumy do żucia. W szpitalu dokonano usunięcia gumy przy pomocy bronchoskopii sztywnej po wcześniejszym znieczuleniu miejscowym. Po zabiegu wystąpiły u pacjenta duszności, pogorszenie oddychania, rozpierające bóle w klatce piersiowej i kaszel – lekarze stwierdzili odmę śródpiersiową, będącą wynikiem perforacji przełyku. Pacjent po opuszczeniu szpitala pozwał go, argumentując że lekarze nie udzielili mu informacji o tym, iż w jego przypadku można było do usunięcia gumy z przełyku zastosować fiberobronchoskop, który minimalizuje ryzyko perforacji przełyku i daje dogodniejszy wgląd w drogi oddechowe. W tej sytuacji lekarze:
Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, lekarz ma obowiązek informowania o „możliwych metodach leczniczych”. Tym samym lekarze w tej sytuacji powinni poinformować pacjenta o możliwości alternatywnego użycia bronchoskopu sztywnego i fiberobronchoskopu. Pytanie to napisało życie, gdyż w wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 13 lipca 2011 r. (sygn. akt I ACa 57/11) przyznano w takiej sytuacji pacjentowi 220 000 złotych odszkodowania za uniemożliwienie podjęcia świadomej i samodzielnej decyzji.
Pytanie 15
Pacjentowi, który nie ukończył 16 lat, lekarz:
Zgodnie z art. 31 ust. 7 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty: „Pacjentowi, który nie ukończył 16 lat, lekarz udziela informacji w zakresie i formie potrzebnej do prawidłowego przebiegu procesu diagnostycznego lub terapeutycznego i wysłuchuje jego zdania”.
